Funderingsproblemen door lage grondwaterstand

Wie is verantwoordelijk voor funderingsproblemen door lage grondwaterstand?

Veel Nederlandse huizen staan op houten palen. In gebieden met veen of kleigrond kunnen deze palen gaan rotten als het grondwater zakt. Het gevolg: verzakkende huizen, scheuren in muren en soms ernstige funderingsschade.

Een logische vraag is dan: wie is verantwoordelijk als je funderingsproblemen krijgt door lage grondwaterstand? Ligt die verantwoordelijkheid bij de gemeente of het waterschap? Of moet je het als eigenaar zelf oplossen?

Waarom funderingen verzakken door lage grondwaterstand

De afgelopen jaren zijn in Nederland droge zomers steeds vaker de oorzaak van een dalend grondwaterpeil. Maar ook menselijk ingrijpen speelt een rol. Als houten palen droog komen te staan, ontstaat er paalrot. Naar schatting lopen meer dan 500.000 woningen in Nederland risico op funderingsschade. Vaak komt dit mede door lage grondwaterstanden.

Toch is het juridisch gezien niet altijd duidelijk wie er verantwoordelijk is. Hieronder leggen we uit hoe de taken verdeeld zijn en vooral wat dit betekent voor jou als huiseigenaar.

Wat doen waterschappen en gemeenten?

Waterschappen zijn verantwoordelijk voor het waterbeheer in Nederland. Zij bepalen via peilbesluiten hoe hoog het water in sloten en kanalen mag staan. In landelijke gebieden kunnen ze de grondwaterstand redelijk goed sturen.

In steden ligt dat anders. Daar is de grondwaterstand moeilijker te beïnvloeden door verharding, riolering en bebouwing. Daardoor kan het water in de bodem sterk verschillen per buurt of zelfs per straat.

Gemeenten

Sinds 2009 zijn gemeenten wettelijk verplicht om in de bebouwde kom te zorgen voor het beheer van hemelwater en grondwater in de openbare ruimte. Denk aan goede drainage of het aanleggen van riolering.

Let op: deze zorgplicht stopt bij de erfgrens. De gemeente is dus verantwoordelijk voor het grondwater in de openbare ruimte, maar niet onder jouw woning.

Wat betekent dit concreet?
Als het grondwater daalt door droogte of beleid van het waterschap en jouw fundering gaat rotten, dan is dat in principe jouw eigen risico. De overheid is niet aansprakelijk voor schade die voortkomt uit normale waterbeheerbesluiten of natuurlijke bodemdaling.

Alleen bij acuut gevaar, bijvoorbeeld als een woning dreigt te verzakken, moet een gemeente ingrijpen. Maar ook dan gaat het vaak om een tijdelijke maatregel, zoals het stutten van een woning. De herstelkosten zijn in principe voor rekening van de eigenaar.

Jij bent als eigenaar verantwoordelijk voor je fundering

In Nederland ligt de eindverantwoordelijkheid voor een woning bij de eigenaar. Dat geldt ook voor de fundering en het grondwater op je eigen perceel.

Als je funderingsproblemen krijgt door lage grondwaterstand, dan moet je die dus zelf laten herstellen. De wet beschouwt dit als een risico dat bij het eigendom hoort, net als onderhoud aan je dak of gevel.

Je kunt in sommige gevallen een andere partij aansprakelijk stellen, bijvoorbeeld:

• als een aannemer of projectontwikkelaar fouten heeft gemaakt
• als een bedrijf in de buurt zonder vergunning grondwater heeft weggepompt

Maar zulke gevallen zijn ingewikkeld, lastig te bewijzen en juridisch vaak onzeker. Voor de meeste huiseigenaren is het realistisch om uit te gaan van eigen verantwoordelijkheid.

Sta je er dan helemaal alleen voor?

Nee, gelukkig niet. Steeds meer gemeenten bieden ondersteuning aan woningeigenaren met funderingsproblemen. Dat kan via:

• een lokaal funderingsloket
• subsidie voor funderingsonderzoek
• advies bij grondwaterbeheer
• deelname aan het Fonds Duurzaam Funderingsherstel

Zo’n fonds biedt leningen met lage rente, afgestemd op je draagkracht. Je betaalt alleen terug wat je kunt missen. Informeer bij je gemeente of ze hierbij zijn aangesloten.

Ook het Nationaal Funderingsloket van het KCAF geeft informatie over regelingen en ondersteuning bij funderingsschade.

In sommige gemeenten, zoals Rotterdam, Zaanstad en delen van Friesland, zijn bewonersprojecten gestart om samen het grondwaterpeil te verhogen. Dit gebeurt altijd in overleg met gemeente en waterschap en alleen als meerdere woningen risico lopen.

Houd zelf de regie over je fundering

De realiteit is: jij moet als eigenaar zelf het initiatief nemen. Maar je staat er niet alleen voor.

Wat kun je nu al doen?

• Controleer of je woning in een risicogebied ligt
• Vraag een funderingsrisicorapport aan
• Maak foto’s van scheuren of verzakking en houd bij of ze erger worden
• Laat een funderingsonderzoek fase 1 uitvoeren als je twijfels hebt

Zo’n funderingsonderzoek, een specialiteit van Quattro Expertise, geeft je een helder en onafhankelijk beeld van de staat van je fundering. Daarmee weet je of er actie nodig is. En kun je gericht vervolgstappen nemen, zoals verdiepend onderzoek of herstel.

Conclusie: wees proactief

Funderingsproblemen door lage grondwaterstand komen steeds vaker voor. De overheid beheert het water, maar is zelden verantwoordelijk voor schade aan jouw woning.

Daarom is het belangrijk dat je als eigenaar:

• signalen serieus neemt
• goed geïnformeerd bent
• op tijd stappen zet

Quattro Expertise helpt je daar graag bij. Met een deskundig funderingsonderzoek fase 1 krijg je inzicht in de risico’s en mogelijkheden. Zo blijf jij zelf in controle over de toekomst van je huis.