De Jan Smitkade: veiligheid en samenwerking in de praktijk

Wat volgde was geen standaard civieltechnisch project, maar een traject waarin veiligheid, verantwoordelijkheid voor gemeenschapsgeld en samenwerking samenkwamen.

Quattro Expertise sprak met Cler Sels, directievoerder namens de gemeente, en met Edwin Boonstoppel, projectleider bij Gebr. De Koning, over een reconstructie die tijdens de voorbereiding een andere wending kreeg dan voorzien.

De praktijk vraagt soms om bijsturen

De reconstructie was aanbesteed op basis van een RAW-bestek. In theorie was het plan uitvoerbaar. In de werkvoorbereiding ontstonden echter vragen over de veiligheid van de bestaande damwand op het moment dat ankers zouden worden doorgehaald en de nieuwe constructie geplaatst zou worden.

Gebr. De Koning rekende de kritieke fasen opnieuw door. De conclusie was helder. Werken vanaf de landzijde bracht risico’s met zich mee die niet verantwoord waren.

Voor de gemeente betekende dat een fundamentele keuze. Vasthouden aan het oorspronkelijke plan of ruimte geven aan een aangepaste uitvoeringsmethode.

“Je kunt redeneren vanuit wat er op papier staat,” zegt Cler Sels, “maar als de praktijk iets anders laat zien, moet je durven bijsturen. Veiligheid staat altijd voorop.”

De uitvoering werd volledig naar het water verplaatst. Daarmee veranderde het project technisch én organisatorisch.

Minder belasting voor de wijk

Door te werken vanaf een werkeiland op de Noord bleef zwaar materieel uit de woonomgeving. Transport van grond en materialen verliep over water. De kade werd niet belast met grote kranen of intensief vrachtverkeer.

Dat betekende minder trillingsbelasting voor de omliggende bebouwing en minder hinder voor bewoners.

Tegelijkertijd werd een belangrijke logistieke schakel tijdelijk aangepast. De waterbushalte aan de Jan Smitkade moest binnen het valbereik van de werkzaamheden worden vrijgemaakt. Daarom is de opstapplek tijdelijk verplaatst richting de brug over de Noord.

Die beslissing vroeg om duidelijke communicatie en zorgvuldige afstemming, omdat de waterbus voor veel inwoners een dagelijkse verbinding vormt. De halte bleef bereikbaar, maar op een veilige locatie buiten het werkgebied.

Communicatie als onderdeel van het werk

Aan de kade staan meerdere appartementencomplexen waarvan bewoners direct uitkijken op de werkzaamheden. In zo’n situatie bepaalt communicatie mede het succes van een project.

Via De BouwApp werden bewoners continu geïnformeerd over planning, wijzigingen en mijlpalen. Updates waren transparant en actueel, waardoor verrassingen werden voorkomen.

Daarnaast werd het omgevingsmanagement professioneel ingericht. De Omgevingsverbinder werkte in opdracht van Gebr. De Koning en zorgde voor laagdrempelig contact met bewoners. Technische keuzes werden vertaald naar begrijpelijke uitleg. Vragen konden direct worden gesteld.

Die combinatie van zichtbare uitvoering en gestructureerde communicatie zorgde voor betrokkenheid in plaats van weerstand.

Zekerheid vooraf voorkomt discussie achteraf

Voor de gemeente is zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld een kernverantwoordelijkheid. Dat betekent risico’s vooraf inzichtelijk maken en beheersen.

Daarom werden vooraf bouwkundige opnames uitgevoerd bij omliggende panden. Tijdens de uitvoering werden trillingsmetingen verricht volgens de geldende richtlijnen en zijn deformatiemetingen uitgevoerd om eventuele zettingen te monitoren.

Wat hierin opvalt, is dat bouwkundige opnames binnen Gemeente Alblasserdam geen vrijblijvende maatregel meer zijn. Cler Sels heeft er in de afgelopen jaren bewust op gestuurd dat nulopnames standaard onderdeel zijn van projecten waarbij risico op trillingen of zettingen kan optreden. Niet alleen bij oude woningen, maar ook bij relatief nieuwe panden.

Volgens hem gaat het niet om wantrouwen, maar om duidelijkheid. Door vooraf vast te leggen hoe de situatie is, voorkom je discussie achteraf. Je beschermt bewoners tegen onzekerheid en je beschermt de gemeente tegen onnodige claims. Het is een vorm van professioneel risicomanagement die inmiddels is ingebed in de werkwijze van de organisatie.

Door vooraf de staat van panden vast te leggen en tijdens het werk te monitoren, ontstaat transparantie. Rapportages blijven digitaal beschikbaar, ook jaren later wanneer er vragen of claims worden ingediend.

Voor bewoners geeft dat rust. Voor de gemeente geeft het houvast.

Samenwerking zonder rollen te vermengen

Wat dit project kenmerkt, is de manier waarop rollen helder bleven, terwijl er wel ruimte was voor samenwerking.

Gebr. De Koning bracht uitvoeringskennis en praktijkervaring in. De gemeente bewaakte veiligheid, publieke belangen en financiële kaders. Onafhankelijke monitoring zorgde voor objectieve onderbouwing.

“Niemand werkte op een eiland. Maar iedereen bleef verantwoordelijk voor zijn eigen rol.”

Volgens Cler ligt daar de essentie van professioneel opdrachtgeverschap. “Je moet kennis benutten waar die aanwezig is, maar je blijft als gemeente eindverantwoordelijk. Dat vraagt om openheid en wederzijds vertrouwen.”

Een kade die weer honderd jaar mee kan

De nieuwe damwand voldoet aan de huidige normen en is ontworpen voor een lange levensduur. De waterbus is terug op zijn oorspronkelijke plek. De bouwhekken zijn verdwenen.

Wat blijft, is meer dan een technische verbetering van de kade.

Het project aan de Jan Smitkade laat zien dat veiligheid, zorgvuldige besteding van publieke middelen, goede communicatie en onafhankelijke monitoring elkaar kunnen versterken. Wanneer opdrachtgever, aannemer en adviseurs bereid zijn om samen bij te sturen, ontstaat een resultaat dat verder gaat dan staal en beton.

Samenwerken blijkt geen zachte factor, maar een technische voorwaarde voor succes.