Circulair slopen vraagt meer dan een kraan. Het vraagt uitzoeken wat blijft en korte lijnen met de omgeving.

Wij zaten met Martijn de Vries, mede-eigenaar van Focus uit Kootwijkerbroek, en met Jurre van Os, werkvoorbereider bij datzelfde bedrijf, aan tafel. Aanleiding was de circulaire sloop aan de Argonweg in Amersfoort. Het werd een gesprek dat verder reikte dan dat ene project. Over een sector die langzaam een andere koers vaart, over de waarde van korte lijnen, en over wat het betekent om te werken in een buurt waar mensen wonen en ondernemen.

Meer dan 95 procent van het pand kreeg een nieuwe bestemming. Maar het gesprek ging al snel over iets anders: over trillingen die mensen voelen terwijl de meter zwijgt, en over waarom korte lijnen met de buurt zwaarder wegen dan de meters zelf.

Circulair slopen begint met rotzooi

Focus doet bijna alles wat met grond, bodem en circulaire sloop te maken heeft. Civiele techniek, bodemsanering, circulaire sloop, installatiewerk en grondwerk lopen daar onder een dak in elkaar over. Steeds vaker zien opdrachtgevers daar de waarde van.

“Vijf, zes jaar geleden ging het vaak om de laagste prijs”, zegt Jurre. “Goedkoop, duurkoop. Nu willen opdrachtgevers ontzorgd worden. Een partij van circulaire sloop tot woonrijp.”

Martijn vult aan dat ze soms al jaren voordat de eerste schop in de grond gaat betrokken zijn. Welke risico’s liggen onder de oppervlakte? Wat heeft hier honderd jaar geleden gestaan? Een oude boomgaard kan PCB’s nalaten. Een gedempt slootje, een vergeten brandstoftank, een erftoegang die niemand zich meer herinnert. Het zijn de verhalen die de bodem vertelt aan wie er goed naar luistert.

Een gebouw met 95 procent toekomst

Aan de Argonweg draaide alles om circulair slopen. In opdracht van de provincie Utrecht en onder directievoering van RPS werd het pand stap voor stap ontmanteld. Asbest en chroom 6 werden eerst zorgvuldig gesaneerd. Daarna volgde de demontage.

Houten Heko-spanten kregen een nieuw leven als dakspanten in een bedrijfsloods in Hengelo. Metselstenen werden schoongebikt door Rebrick en wachten op een tweede gevel. Dakleer ging via Roof to Road de asfaltketen in. Andere spanten werden door medewerkers van Stichting Ons Bedrijf verwerkt tot meubels en insectenhotels.

Wat overbleef aan puin werd niet afgevoerd, maar ter plekke gebroken tot gecertificeerd menggranulaat. Daarmee werden ruim 275 transportbewegingen voorkomen. Uiteindelijk kreeg meer dan 95 procent van het pand een nieuwe bestemming.

“Materialen zijn geen afval”, zegt Martijn. “Het zijn grondstoffen voor de toekomst.”

Korte lijnen, ook als de meter zwijgt

Het pand aan de Argonweg lag opgesloten tussen andere bedrijven op het industrieterrein. De medegebruikers wilden weten wat de werkzaamheden met hun pand zouden doen. Een terechte vraag, want bij sloopwerkzaamheden ontstaan nu eenmaal trillingen, geluid en stof.

“Mensen ervaren trillingen soms anders dan wat een meter aangeeft”, zegt Jurre. “En dan kijken ze om zich heen en zien ze ineens een haarscheurtje dat er altijd al zat. Daarom is een goede bouwkundige vooropname zo belangrijk. En vooral: korte lijnen.”

Tijdens de werkzaamheden stonden twee trillingsmeters op locatie. Van begin november tot begin januari, met een accuwissel halverwege. Daarnaast verzorgden wij de naopnames van de omliggende panden. Maar belangrijker dan de meters zelf waren de telefoontjes ertussendoor.

“Mail is fijn voor de vastlegging, maar bellen werkt sneller als iemand uit de buurt iets ervaart. Wij vragen bij de uitvoerder wat er rond elf uur gebeurde. Werd er een damwandplaat verzet? Reed er een zwaar transport langs? Dan kunnen we de bewoner uitleggen wat ze voelden.”

Wij zijn gast in de buurt

Wat ons opviel in het gesprek, was die ene zin van Jurre. “Wij zijn meestal de eerste op locatie als het om sloop gaat. Als wij er een potje van maken, heeft de partij die na ons komt alleen maar grotere problemen. Wij zijn eigenlijk gast in de buurt.”

Het is een zin die blijft hangen, want hij draait de verhouding om. Niet de buurt is gast bij de bouw, de bouw is gast in de buurt. En als gast pas je je manieren aan. Je belt aan voor je begint. Je legt uit wat je doet. Je laat de omgeving netter achter dan je hem aantrof.

Circulair slopen is bouwen aan iets dat blijft

Aan de Argonweg liet Focus zien dat circulair slopen iets anders is dan afbreken. Het is uitzoeken wat blijft, wat opnieuw begint en wat zorgvuldig moet worden afgevoerd. Het is luisteren naar mensen, ook als de meter zwijgt.

Wij waren er een paar weken bij. Met onze trillingsmeters, onze naopnames en de overtuiging dat goed monitoren begint met goed luisteren.

Meer over de werkwijze van Focus.