Soms zie je pas hoe kwetsbaar de kade is als die verzakt

Onderzoek bracht de oorzaak aan het licht. De houten fundering onder de kademuur, aangelegd rond 1900, was grotendeels verrot. Daardoor kon grond achter de kade wegspoelen en verloor de constructie haar stabiliteit. Wat ooit robuust was, bleek ineens kwetsbaar.

Voor De combinatie Ploegam-Wallaard begint het project hier niet met bouwen, maar met begrijpen.

Stijn Jansen, werkvoorbereider bij Wallaard Noordeloos, zit vanaf het begin dicht op dit project. Met zijn achtergrond in zowel uitvoering als werkvoorbereiding beweegt hij zich continu tussen binnen en buiten, tussen plan en praktijk.

“De fundering was niet meer te redden, maar de kade zelf wel. Dan ga je zoeken naar hoe je dat behoudt.”

Niet slopen, maar opnieuw opbouwen wat er al staat

De Gemeente Middelburg kiest bewust voor behoud van het bestaande beeld. De karakteristieke wulfjes, de gebogen metselwerkdelen die de kade zijn uitstraling geven, moeten straks nog steeds zichtbaar zijn in het straatbeeld.

Tegelijkertijd wordt achter dat historische beeld een volledig nieuwe constructie opgebouwd, bestaande uit staal en beton. Die constructie moet de kade weer voor de komende honderd jaar dragen.

Dat vraagt om een andere aanpak dan een standaardrenovatie. In plaats van vervangen, draait het hier om zorgvuldig uitnemen en terugplaatsen. Niet alleen technisch moet het kloppen, maar ook visueel moet het resultaat naadloos aansluiten op wat er al stond.

Volgens Stijn zit daar precies de kern van dit project.

“Je wilt dat het er straks hetzelfde uitziet, maar alles wat erachter zit, bouwen we opnieuw op.”

December als startpunt van een zorgvuldig proces

In december 2025 start de uitvoering. Die begint niet groots, maar juist beheerst en doordacht.

Voordat het echte werk kan beginnen, wordt eerst extra slib onder de brug verwijderd, zodat materieel de locatie kan bereiken. Daarna wordt het werkterrein ingericht en worden de eerste bouwhekken geplaatst.

Pas daarna volgt een van de belangrijkste stappen in het proces: het aanbrengen van de hulpkuip. Dit is een tijdelijke constructie van stalen damwanden die ervoor zorgt dat delen van de kade drooggezet kunnen worden, zodat er veilig gewerkt kan worden.

“Je moet eerst controle hebben voordat je iets openmaakt, anders loop je achter de feiten aan,” vertelt Stijn.

Stap voor stap ontstaat grip op het werk

In de weken daarna komt het project langzaam op gang. Damwanden worden vanaf het water aangebracht, straatwerk wordt verwijderd en de kade wordt stukje bij beetje vrijgemaakt. De hulpkuip wordt waterdicht gemaakt en vervolgens drooggepompt, zodat de onderliggende constructie zichtbaar wordt.

Ondertussen wordt achter de schermen gewerkt aan een cruciaal onderdeel van het project: het uitnemen van de wulfjes.

Daarvoor wordt speciaal gereedschap ontwikkeld, waaronder een klem die het mogelijk maakt om de metselwerkdelen veilig en gecontroleerd uit de kade te hijsen. Alles wordt voorbereid om schade te voorkomen en controle te houden over elke stap.

Stijn zit hier bovenop, zowel in de voorbereiding als in de uitvoering.

“Ik wil niet alleen plannen maken, maar ook buiten zien wat er gebeurt. Dan snap je beter wat werkt en wat niet.”

Het moment waarop het echt spannend wordt

In maart begint de fase waar alles naartoe werkt. De wulfjes worden één voor één uit de kade gehaald, in totaal 186 stuks.

Elk element wordt eerst genummerd, daarna vrijgemaakt en losgezaagd. Met de speciaal ontwikkelde klem worden ze voorzichtig uit de kade gehesen en tijdelijk opgeslagen. Vervolgens worden ze beoordeeld, hersteld waar nodig en voorbereid op terugplaatsing.

In de praktijk blijkt dat geen enkel element hetzelfde is. Sommige wulfjes zijn verrassend sterk gebleven, terwijl andere door de jaren heen zijn aangetast en gedeeltelijk opnieuw moeten worden opgebouwd met een combinatie van oude en nieuwe stenen.

“Op papier kun je veel bedenken, maar buiten zie je pas echt hoe zo’n kade in elkaar zit.”

Werken in een omgeving die continu meekijkt

Het project speelt zich midden in de stad af en dat maakt het werk zichtbaar voor iedereen.

Dagelijks lopen mensen langs de kade, stellen vragen of blijven even kijken. Tegelijkertijd heeft het werk impact op de omgeving, bijvoorbeeld door het tijdelijk afsluiten van een bushalte of het kortstondig afsluiten van een brug.

Daarom wordt er veel aandacht besteed aan communicatie. Er zijn inloopmomenten in de keet, er worden updates gedeeld via De BouwApp en er is regelmatig contact met omwonenden.

Volgens Stijn hoort dat er vanzelfsprekend bij.

“Mensen zijn betrokken bij hun omgeving. Dan is het belangrijk dat je laat zien wat je doet en waarom.”

De kracht van het project zit in samenwerking

Op de kade werken verschillende partijen samen, ieder met hun eigen expertise.

Wallaard Noordeloos en Ploegam vormen de basis van het project. Bouwgroep Peters brengt specialistische kennis in op het gebied van restauratie van metselwerk. Daarnaast zijn er verschillende partijen betrokken die ondersteunen in monitoring en risicobeheersing.

Die samenwerking is geen formaliteit, maar een noodzaak.

“Je hebt elkaar echt nodig op zo’n werk. Dit kun je niet alleen.”

Voorbereiding en uitvoering komen hier samen

Wat dit project bijzonder maakt, is de manier waarop voorbereiding en uitvoering continu in elkaar overlopen.

Plannen worden gemaakt, maar ook direct getoetst in de praktijk. Wat binnen wordt bedacht, moet buiten werken. En wat buiten gebeurt, vraagt soms om aanpassing van het plan.

Stijn zoekt die combinatie bewust op.

“Ik vind het mooi om dat allebei te doen. Je ziet waar je op moet letten en je merkt ook waar je plannen beter kunnen.”

Wat straks blijft, voelt vanzelfsprekend

Over een tijd ligt er weer een kade die past in het beeld van Middelburg. Dezelfde uitstraling, dezelfde boogjes, alsof er weinig veranderd is.

Maar onder dat vertrouwde beeld ligt een volledig nieuwe constructie. En achter dat resultaat zit een proces waarin elke stap bewust is gezet.

De zorgvuldigheid in het uitnemen van 186 wulfjes, de logistiek over het water, de keuzes in de uitvoering en de samenwerking tussen alle betrokken partijen maken dit project tot wat het is.

“Straks zie je het niet meer,” zegt Stijn, “maar dat is juist de bedoeling.”