19 november 2026

Vooropname bij een herinrichting: van gezucht naar applaus in Enschede

In Enschede leidt Roald Kroeze de herinrichting van de wijk rond de Thomas de Keyserstraat. Onder de straat komt een van de grootste hemelwaterriolen van de stad, erboven een groene en klimaatbestendige buitenruimte. Wij maken de bouwkundige vooropnames van de woningen eromheen.

Het is het antwoord van de gemeente op de zomer van 2024, toen een wolkbreuk de wijk Pathmos en andere straten van Enschede blank zette. De dag na de bewonersavond spraken we Roald over een ontwerp waaraan de buurt actief heeft meegedacht.

Applaus was niet vanzelfsprekend

Woensdagavond liggen de tekeningen van het definitief ontwerp over de hele lengte van de tafels. Kleurige plattegronden, doorsneden van de straat, een scherm met de presentatie. Roald Kroeze pakt zijn telefoon en maakt foto’s. “Ik dacht: dit is leuk, ik moet de mensen meenemen, ook via LinkedIn en niet alleen de bewoners zelf.” Aan het eind van de avond klapt de zaal.

De tekeningen van het definitief ontwerp uitgespreid op de tafels tijdens de bewonersavond

Dat applaus was niet vanzelfsprekend. Op een eerdere avond, toen het projectteam het voorlopig ontwerp liet zien, werd vooral gezucht. Op een gegeven moment stond Roald op. “Mensen, we hebben een schetsontwerp, een voorlopig ontwerp, een definitief ontwerp en een uitvoeringsontwerp te maken. We zijn pas bij stap twee van vier. Je moet hier iets van vinden, juist nu hebben we jullie reacties nodig. Samen pakken we deze herinrichting aan. Wij kennen de regels en weten wat belangrijk is, jullie moeten er straks prettig kunnen wonen.”

Het echte gesprek ontstond bij de tekeningen

Op een eerdere avond waren zo’n 160 huishoudens uitgenodigd. Na een plenaire toelichting liepen bewoners in een gallery walk langs gedetailleerde tekeningen, en daar ontstond het echte gesprek. Bewoners konden een formulier met vragen invullen, maar ook het ontwerp online inzien en daar een reactie achterlaten.

Er kwamen ontzettend veel vragen, opmerkingen en suggesties binnen. Het projectteam ging terug naar de tekentafel. Alle opmerkingen zijn besproken en de mogelijkheden zorgvuldig afgewogen. Enkele onderdelen van het ontwerp konden worden aangepast. Grotere wijzigingen die afbreuk zouden doen aan de maatregelen die nodig zijn vanwege klimaatverandering, konden niet worden doorgevoerd.

Projectleider Roald Kroeze in de zaal vlak voor de start van de bewonersavond

Op de avond van het applaus stond Roald zelf nauwelijks voor de zaal. De communicatieadviseur klimaatadaptatie, de waterontwerper, de landschapsontwerper en de verkeersdeskundige vertelden ieder hun eigen deel. “Ik hoefde eigenlijk alleen maar te zitten en mee te schrijven.”

Wat er onder de straat komt

Op 21 juli 2024 viel er in korte tijd 55 tot 60 millimeter regen op Enschede. Pathmos en een deel van Stadsveld liggen als het ware in een kuil. Het riool kon het niet aan, het water liep de huizen binnen en ruim zestig woningen werden onbewoonbaar.

Het projectteam buigt zich op locatie over de tekeningen van de herinrichting

Wie de wijk straks doorloopt, ziet vooral groen. Waar het om draait, ligt eronder. Met een groot hemelwaterriool naar het buitengebied maakt de gemeente de schakel die nog ontbrak, zodat eerder aangelegde voorzieningen beter werken en regenwater bij een flinke bui sneller weg kan. Het nieuwe riool loopt via de Wethouder Nijhuisstraat, de Thomas de Keyserstraat en de Emanuel de Wittestraat naar de Usselerstroom.

Onder het nieuwe plein bij de Thomaskerk komt bovendien een ondergrondse opslag voor 800.000 liter regenwater, waarmee de gemeente in droge periodes het groen kan besproeien. Bovengronds wordt het grijze stoeptegelplein een groene ontmoetingsplek voor de buurt, een plan dat ooit begon als idee van bewoners zelf.

Een paar centimeter bepaalt waar het water heen gaat

Een riool is ontworpen op gewone buien, niet op een wolkbreuk. Wat er meer valt, moet de straat tijdelijk opvangen of de goede kant op sturen. Daarom kijkt het projectteam niet alleen naar wat er onder de grond ligt, maar ook naar hoe het water over straat loopt. Een verkeersdrempel kan het water zo een andere kant op sturen, weg van de woningen. “Mensen staan er misschien nooit bij stil dat een drempel ook water kan tegenhouden.”

Waarom dan niet gewoon overal een groter riool? “Overal snel grotere buizen diep in de grond leggen, dat gaat niet,” zegt Roald. Het water tijdelijk tussen de stoepranden houden tot het riool het weer aankan, is een bewuste keuze. Daarom bekijkt de gemeente per wijk welke combinatie van afvoer, berging en groen het beste werkt.

Een ontwerp waar iedereen blij mee is, bestaat volgens hem niet. Een projectteam van vijftien specialisten heeft het ontwerp uitgewerkt, doorgerekend en zorgvuldig afgewogen. Toch wil de een meer parkeerplaatsen, de ander meer groen en een derde een kerstboom. “Je doet het nooit voor iedereen goed. Dat is juist de uitdaging.” Wat wel kan, is laten zien dat je hebt geluisterd.

Scheuren van de bus

In de wijk ligt nu een asfaltweg waar bewoners al jaren hard rijdend verkeer ervaren, met veel scholieren die er langs moeten. Het asfalt maakt plaats voor klinkers en de snelheid gaat omlaag naar 30 kilometer per uur. Er blijft wel een bus rijden. De busmaatschappij is akkoord, mits de fundering goed is.

Kaart met de busroute door de heringerichte wijk in Enschede

Op de bewonersavond kwam de vraag die Roald al zag aankomen. “Volgens mij heb ik al scheuren in mijn gevel van die bus. En straks over die klinkers krijg ik er nog meer.”

Klinkers met een goot in het midden, zoals de straat er straks uit gaat zien

Waarom een vooropname bij een herinrichting zoveel oplevert

Precies daarom is hij blij met de vooropname. Voor het project Thomas de Keyserplein leggen wij sinds eind oktober de staat vast van 94 panden met ruim tweehonderd adressen, de meeste uit de jaren vijftig. “Stel dat er inderdaad een scheurtje zit, dan is het vastgelegd.”

Roald kijkt daar nuchter naar. Bij een project dat een jaar lang voor de deur plaatsvindt, is de kans groot dat bewoners schade aan hun woning vermoeden. “Dat merk je soms al tijdens de eerste bewonersavond.” Wordt er later een schadeclaim ingediend, dan is snel vast te stellen of de schade er al was of mogelijk door de werkzaamheden is ontstaan. Dat voorkomt lange discussies en maakt een snelle afhandeling mogelijk.

Voor wie is die foto eigenlijk?

Wat hem vooral opviel, was de brief die bewoners van ons krijgen en dat ze daarna zelf op elk moment digitaal de foto’s van hun woning kunnen inzien. Hij had zijn collega’s nog gevraagd hoe ze de buurt duidelijk konden maken dat de vooropname niet alleen voor de gemeente is. “Eigenlijk staat dat heel mooi in jullie brief.”

Wij zeggen het zelf nog iets scherper. Een vooropname legt vast wat een bewoner later nodig heeft als hij wil aantonen dat er iets is veranderd. Dat zien we ook terug. Een flink deel van de bewoners logt pas in als het werk begint, omdat ze iets voelen of horen en willen weten of die scheur er al zat. Wie die foto’s heeft, belt veel minder vaak.

Roald zelf logt bijna nooit in. “Ik vertrouw erop dat jullie geweest zijn. Mocht ik ooit een vraag krijgen, dan kan ik alsnog inloggen.” En wie niet meedeed? “Dan hebben we in ieder geval kunnen aantonen dat bewoners de mogelijkheid hebben gekregen om deel te nemen aan de vooropname.”

Wat een claim een gemeente kost

Hoe het gaat als er toch een melding binnenkomt, rekent hij zonder aarzelen voor. Hij kijkt ernaar, iemand van communicatie is ermee bezig, de manager wil meekijken en uiteindelijk komt de juridische afdeling in beeld om te beoordelen of alles zorgvuldig is verlopen. “Zo’n traject kost al snel veel tijd van verschillende mensen binnen de organisatie.”

Het klinkt bijna als ons eigen onderzoek naar de kosten van schademeldingen. Van gemiddeld zo’n 4.200 euro per schadegeval ging ongeveer 2.500 euro op aan de afhandeling, nog voordat er iets was hersteld. Afgezet tegen een project van miljoenen vindt Roald een vooropname een relatief kleine investering. “Als we daarmee discussie kunnen voorkomen, bewoners duidelijkheid kunnen geven en schadeclaims sneller kunnen afhandelen, dan is dat geld wat mij betreft meer dan waard.”

Niet de goedkoopste

Voordat hij in Enschede begon, werkte Roald bij de gemeente Winterswijk, met vooral water en riolering in zijn pakket en veel minder collega’s om op terug te vallen. Nu is hij projectleider bij de Stadsingenieurs van een grote gemeente en gaat het over water, verkeer, bestrating en groen tegelijk. Hij heeft zo’n vijftien projecten lopen. “Elke keer als je bijna richting uitvoering gaat, denk je: dit ben ik nog vergeten.”

Op prijs selecteert hij niet als eerste. “Niet alleen de prijs is belangrijk. Betrouwbaarheid, de kwaliteit van de rapportage en de mate van ontzorging wegen voor mij minstens zo zwaar.” Een partij die drie keer zo goedkoop is maar hem een Excel-bestand en losse foto’s stuurt, kost hem uiteindelijk veel meer tijd en geld. “Dan moet ik zelf gaan knippen en plakken. Die tijd heb ik niet.”

Wij kwamen met Roald in contact via LinkedIn, nadat we een paar berichten voorbij zagen komen waarbij we mogelijk konden ondersteunen. Op het stadskantoor maakten we onder het genot van een kop koffie kennis, precies op het moment dat hij zich orienteerde op een geschikt bureau. “Er zijn veel bedrijven die van alles kunnen. Maar de partijen die de moeite nemen om echt met je in gesprek te gaan, met passie over hun vak vertellen en de tijd nemen om uit te leggen hoe ze werken, die bel je een volgende keer weer.”

De Theresastraat

Die ontzorging heeft hij straks ook nodig in de Theresastraat. Bij een flinke bui liep het regenwater daar naar de souterrainwoningen. De gemeente hoogt de rijbaan aan de kant van de woningen op, zodat het water naar de andere kant afstroomt. Daardoor worden de inritten steiler. Met de bewoners is eerst een rijproef gedaan om te kijken of de auto nog de garage in kan. De inritten worden tot aan de gevel aangepakt en bewoners mogen zelf hun stenen kiezen.

Werken op particulier terrein is iets waar Roald als projectleider niet op zit te wachten. De bewoners hebben al wateroverlast gehad en voelen zich al gedupeerd. Juist daar wil hij vooraf laten vastleggen hoe alles erbij staat, en misschien ook laten meten. “Zodat je echt kunt aantonen dat het goed is verlopen.”

Een paar centimeter

In Enschede kan een paar centimeter bepalen of het regenwater een woning in loopt of netjes de straat uit. Enschede weet sinds die zomer van 2024 hoe klein dat verschil is. Zo werkt een vooropname ook. Een foto van een scheur die er al zat, stuurt het gesprek dat later komt.

Het projectteam van Roald zal straks bij de uitvoering weer voor bewoners staan met vragen over de bus, over de klinkers en over hun gevel. Dan liggen niet alleen de tekeningen op tafel waar ze zelf aan hebben meegewerkt, maar ook de foto’s van hun eigen huis.

Staat er bij jouw gemeente een herinrichting op de rol? Kijk dan bij onze bouwkundige opname of neem contact met ons op.

Gerelateerde diensten

Bouwkundige opname

Voorkom onnodige discussies en laat Quattro Expertise een bouwkundige opname uitvoeren.

Lees meer

Gerelateerde artikelen

218 keer aanbellen voor een bouwkundige opname in Ede

Voor zestig kilometer nieuwe kabel onder een woonwijk in Ede belden wij eerst bij 218 voordeuren aan voor een bouwkundige opname.

Lees meer

Hoe bouwkundige opnames zorgen voor rust bij bewoners

Tijdens de herinrichting van Bloemenkamp kreeg Dennis Schilderinck, projectleider bij de gemeente Zevenaar, te maken met zorgen van bewoners. Quattro Expertise voerde bij 253 woningen een bouwkundige opname uit en gaf bewoners rust en duidelijkheid.

Lees meer

Nulmeting in een rijksmonument: honderden kamers achter twee stenen leeuwen

Achter de zware deur, tussen twee stenen leeuwen, valt het licht door glas in lood op een sierlijke vloer. Loop je verder, dan worden de muren kaler, verdwijnt de versiering en kraken de planken onder je voeten. Ruim een eeuw lang liet het voormalige Instituut voor Doven in Sint-Michielsgestel bezoekers precies zien wat ze moesten zien.

Wij keken vijf dagen lang naar de rest. Honderden kamers en duizenden foto’s later weten we hoe dit rijksmonument erbij staat, op het moment dat het aan een tweede leven begint.

Lees meer

Een vooropname voor jouw project?

Edwin legt je graag uit hoe we de staat van woningen vastleggen en hoe bewoners hun eigen foto’s kunnen inzien.